Παρασκευή, 9 Φεβρουαρίου 2018

Abu Ali Al Khayyat Η ποιότητα του θανάτου και οι περιστάσεις του

Από την αγγλική μετάφραση του James Holden
Κεφ 37, σελ 84

   Για τις αιτίες και τις περιστάσεις του θανάτου, δείτε τον Ωροσκόπο και τον Κύριό του, και τον Κλήρο του Θανάτου  (Ακμη 8ου - Σελήνη + Κρόνος, για μέρα και νύχτα), και τον Κύριό του, και το ζώδιο της ακμής του 4ου και τον Κύριό του, και τους καλούς ή τους κακούς πλανήτες που βρίσκονται μέσα σε αυτόν τον οίκο, και εκείνους που τους κάνουν όψη, και τον Κύριο της τριπλότητας της γωνίας του 4ου και τον Κ7, και το 8ο ζώδιο απο τον Ήλιο και τη Σελήνη και τους κυρίους τους, επειδή αν ένας ή περισσότεροι από αυτούς εχει περισσότερες δυνάμεις, βρίσκεται σε έναν απο τους παραπάνω οίκους, ασφαλής από προσβολές κακών πλανητών, από αναδρόμηση και από καύση, και ο 8ος οίκος είναι ασφαλής - δηλαδή κανένας δυσμενής δεν είναι μέσα ή σε αντίθεση από αυτόν, δείχνει ότι το άτομο θα ελευθερωθεί χωρίς κακό θάνατο και το τέλος του θα είναι καλό.
   Και αν ο επικυρίαρχος πάνω σε αυτές τις θέσεις προσβάλλεται και είναι ανάδρομος ή σε κάυση ή στην πτώση του, δείχνει εναν κακό θάνατο και στο εξωτερικό, και κάθε αστέρας έχει την δική του ειδική σημασία σε αυτό το θέμα. Επειδή αν ειναι ο Κρόνος ο πιο ισχυρός σε αυτές τις θέσεις, ή οι ακτίνες του ή η θέση του βρίσκεται εκεί, και δεν είναι προσβεβλημένος, δείχνει θάνατο με πόνους και μακριά βασανιστήρια από κρύο και υγρασία. Και αν είναι προσβεβλημένος δείχνει θάνατο  στο χιόνι ή μέσω καταβύθισης στο νερό.
   Αν όμως ο Δίας ειναι ο πιό δυνατός από τους υπόλοιπους πλανήτες, και είναι ασφαλής από προσβολές, ο θάνατος του ατόμου θα είναι από πόνους στους πνέυμονες ή από αιμόπτυση ή από πόνο στο στομάχι ή ασθένεια του συκωτιού απο πολύ κρασί. Αλλά αν είναι προσβεβλημένος, ο θάνατος του ατόμου θα συμβεί με την μεσολάβηση ενός βασιλιά ή τη διαταγή του ή από ανθρώπινη ενέργεια.
   Αν ο Άρης είναι ο πιο ισχυρός από αυτούς και χωρίς προσβολές, ο θάνατός του θα είναι ξαφνικός από κάποια καυτή ασθένεια και από το αίμα ή καποιο είδος ακαριαίας και επίμονης ασθένειας. Αλλά αν είναι προσβεβλημένος, ο θάνατος του θα είναι από φωτιά ή σίδερο, είτε από καβγά ή φόνο.
   Και αν ο Ήλιος είναι πιο δύνατός, ή οι όψεις του ή η θέση του είναι η δυνατότερη, και δεν προσβάλλεται, ο θάνατος θα έρθει στο άτομο από κάποια ασθενεια που κάνει πυρετό ανάμεσα σε σκλάβους, σχέσεις ή την οικογένειά του και ανάμεσα σε δικούς του ανθρώπους. Αν ομως ειναι προσβεβλημένος, ο θάνατος θα ερθει με καποιο τροπο μεσα απο τους γονείς του, ή τους βασιλείς, ή τις σχέσεις ή από ασθένεια του στομαχιού ή του στόματος. Και θα πεθάνει ανάμεσα σε πλήθος ανθρώπων, ή με πολύ κοσμο μέσα στα λουτρά ή με βασιλική εντολή.
  Αν η Αφροδίτη είναι η πιο δυνατή από τις όψεις της ή από θέση και δεν είναι προσβεβλημένη, ο θάνατος θα ερθει απο κάποια ασθένεια της κοιλιάς ή απο αιμοροϊδες.  Αλλά αν είναι προσβεβλημένη συμβολίζει θάνατο από σεξουαλική υπερβολή ή δηλητηριώδες φάρμακο.
   Και αν ο Ερμής ειναι ο πιο ισχυρός από τις όψεις του ή από θέση και δεν είναι προσβεβλημένος, ο θάνατός του θα έρθει απο τρέλλα ή πυρρά χολή, ή διάφορους πόνους στα έντερα, ή από ίκτερο. Αν όμως είναι προσβεβλημένος η αιτία του θανάτου θα είναι από αυτά που γράφει, ή από αυτά που θα πει σε ομιλία του.
   Και όταν η Σελήνη ειναι ο πιο δυνατός και απρόσβλητος πλανήτης ο θάνατος θα έρθει από υγρή τροφή, ποτό και σεξουαλική υπερβολή. Και αν είναι προσβεβλημένη ο θάνατος του ατόμου θα έρθει ανάλογα με τη φύση του πλανήτη που προσβάλλει τη Σελήνη.
   Ακόμη περισσότερο, όταν οι πλανητες που προαναγγέλλουν θάνατο είναι στην κυριαρχία τους ή στην έξαρσή τους και ελεύθεροι από προσβολές, ο θάνατος είναι στον χώρο του ανθρώπου - και σε καλύτερες περιστάσεις. Αν όμως είναι προσβεβλημένοι και έξω από την κυριαρχία ή την έξαρσή τους, ο θάνατος θα συμβεί ταξιδέοντας σε ξένο τόπο. Αν όμως είναι κατιόντες, ο θάνατος θα είναι λόγω πτώσης από ψηλά. Αν είναι στην πτώση τουςο θάνατος θα έρθει σε σκάμμα ή νερό ή κατεστραμμένους χώρους. Και αν είναι ανάδρομοι ο θάνατός του θα επέλθει από ασφυξία ή στρίμωγμα μέσα στο πλήθος.

   Επειδή, όταν η Σελήνη σε νυχτερινούς χάρτες ή ο Ήλιος σε ημερινούς είναι συνδεδεμένος με τους κακούς πλανήτες, ή μια κακή όψη με αυτούς, δείχνει έναν κακό θάνατο για το άτομο και δυσκολία στον θάνατο. Και αν η Σελήνη είναι σε σύνοδο με τον Ήλιο, ή σε τετράγωνο ή αντίθεση με αυτόν, ο θάνατος θα έρθει από φωτιά. Και αν ο Άρης ειναι μεσα στο 4ο ζώδιο προσβάλλοντας τον Κ8 ο θάνατος θα έλθει δια σιδήρου. Αλλά αν είναι εκεί ο Κρόνος προσβαλλοντας τον Κ8 ή το 4ο ζώδιο απο τον Ήλιο ή από τη Σεληνη, ο θάνατος του θα έλθει από βασανιστήρια στη φυλακή. Αν ο Άρης είναι μαζι με την Κεφαλή του Δράκοντα μέσα στο 4ο ζώδιο ο θάνατος θα είναι πάνω σε σταυρό ή σε κρεμάλα. Αν όμως ο Ερμής είναι μαζί με την Ουρά του Δράκοντα μέσα στο 4ο ζώδιο, ο θάνατος θα έλθει από ενέδρες,  ή απο κάποια παγίδα ή απο δηλητηρίαση ή νεκρομαντεία.  Και αν η Σελήνη είναι με την Ουρά του Δράκοντα εδώ, ο θάνατός του θα είναι απο δηλητήριο ή απο φάρμακο που λαμβάνεται ως καθάρσιο.
 
  Αν ο πρώτος κύριος της τριπλότητας της γωνίας του 4ου οίκου, ή της μοίρας της Δύσεως, ή ο κύριός της, και ο Ήλιος σε ημερινούς χάρτες, ή η Σελήνη σε νυχτερινούς προσβάλλεται, το άτομο θα έχει στη ζωή του κακό τέλος ή σε ξένο τόπο. Αλλά αν οι σημειοδότες του θανάτου προσβάλλονται πάνω από τη γη ο θάνατος αυτός θα συζητηθεί πολύ.  Αν η προσβολή γίνει κάτω από τη γη, ο θάνατος θα είναι κρυμμένος και αν οι σημειοδότες του θανάτου είναι σε γήινα ζώδια ο θάνατος θα συμβεί σε σπήλαιο ή σε μια καταστροφή. Και αν βρίσκονται σε ζώδια του Αέρα ο θάνατος του ατόμου θα είναι στην πλάτη ενός ζώου, ή από τα χέρια ανρθρωπου σε ψηλά μέρη της γης, ή σε σταυρό ή κατι άλλο που σχετίζεται με ανύψωση. Αν όμως βρίσκονται σε ζώδια της φωτιάς, ο θάνατος θα επέλθει από φωτιά ή απο υποερβολική θερμοκρασία στον αέρα. Και αν οι σημειοδότες είναι σε ζώδια του νερού, ο θάνατός του θα είναι από υγρά πράγματα: χιόνι, νερό, κλπ.

   Αν όμως υπάρχει ενας ευμενής μέσα στον 8ο και ο 8ος είναι ευμενής, ή ο ευμενής συγκλίνει προς τον Κ8, ή ομοίως όταν ο κάθε ευμενής πλανήτης πάνω στην γωνία του 4ου οίκου ή είναι μαζί με τον Κύριό του, δείχνει έναν καλό θάνατο. Και αν υπάρχει ένας δυσμενής μέσα στον 8ο ή με τον Κ8, ο θάνατος θα είναι βρωμερός και ντροπιαστικός. Ομοίως όταν υπάρχει ένας δυσμενής μέσα στον 4ο ή συγκλίνει προς τον Κ4, απειλεί με θάνατο σε σκαιώδεις περιοχές. Αλλά αν αυτός ο δυσμενής είναι ο 'Άρης θα πεθάνει ή απο φωτιά ή απο σίδερο. Αν είναι ο Κρόνος θα πάει από δηλητήριο, ή κακό φαγητό ή χάπι.

Δευτέρα, 22 Ιανουαρίου 2018

Ωριαία Αστρολογία, W.Lilly στα ελληνικά


Οοοοk!! Επιτέλους ήρθε κι αυτό στο Εγχειρίδιον. Το Christian Astrology μεταφρασμένο στα Ελληνικά από την Cosmic Paterns. H τιμή του είναι 38 ευρώ. Λίγα κομμάτια κι ελπίζω ο αγαπητός Γιάννης να μου βρεί κι άλλα!!!!

Τετάρτη, 10 Ιανουαρίου 2018

O Kuhn και η επανάσταση του Κοπέρνικου

Ο Thomas S. Kuhn υποστηρίζει ότι το σύστημα του Κοπέρνικου δεν είναι ούτε
απλούστερο ούτε περισσότερο ακριβές (σε παρατήρηση) από το Πτολεμαϊκό
σύστημα (Kuhn 1962, (1) σελ. 169, 1962 (2) σελ 75). Αν αυτό ισχύει, και αν η
απλότητα και η ακρίβεια της παρατήρησης είναι τα μόνα λογικά εδάφη για την
προτίμηση της μιας επιστημονικής θεωρίας από την άλλη, τότε αυτοί οι άνθρωποι
που προτίμησαν το σύστημα του Κοπέρνικου από του Πτολεμαίου πρέπει να το
έχουν κάνει υπό μή λογικά κίνητρα. Ο Kuhn συμφωνεί με αυτό και και παρέχει
ένα τέτοιο πιθανό κίνητρο στο παρακάτω κείμενο.

        "Όπως αναγνώρισε ο Κοπέρνικος ο ίδιος, η πραγματική προσφυγή της
ηλιοκεντρικής αστρονομίας ήταν περισσότερο αισθητική παρά πραγματική. Για
τους αστρονόμους η αρχική επιλογή ανάμεσα στο σύστημα του Κοπέρνικου και
του Πτολεμαίου μπορούσε να είναι μόνο ένα θέμα γεύσης και τα θέματα γεύσης
είναι τα πιο δύσκολα για να καθοριστούν ή να συζητηθούν.(Kuhn 1962 (1) σελ 171)
     Εκεί πρέπει να υπάρχει μια βάση, αν και δεν χρειάζεται να είναι ούτε λογική
ούτε απόλυτα σωστή, για την πίστη που επιλέγεται σε αυτήν την συγκεκριμένη
θεωρία.  Κάτι πρέπει να έκανε τουλάχιστον μερικούς επιστήμονες να αισθανθούν
ότι η νέα πρόταση είναι στο σωστό δρόμο, και μερικές φορές είναι μόνο κάτι
προσωπικά και ασύνδετες αισθητικές σκέψεις που μπορούν να το κάνουν αυτό.
Οι άνθρωποι έχουν επηρεαστεί στις απόψεις τους σε καιρούς που δικαιολογημένα
τεχνικά επιχειρήματα έδειχναν στην άλλη μεριά. Όταν πρώτο εισήχθησαν, ούτε
του Κοπέρνικου η θεωρία ούτε του De Broglie η θεωρία της ύλης είχε πολύ έδαφος
για εφαρμογή. (Kuhn,1962,* σελ. 157)"

Δεν θα ήθελα να αρνηθώ την αποτελεσματικότητα τέτοιων δικαιολογημένα μη
λογικών παραγόντων όπως το ότι η αισθητική  συγκλίνει στο  να είναι η αιτία
που άνθρωποι προτιμούν το σύστημα του Κοπέρνικου. Ωστόσο, μπορεί να φανεί
ότι, αντίθετα με αυτά που λέει ο Kuhn το σύστημα του Κοπέρνικου είναι επίσης
λιγότερο αυθαίρετο από το Πτολεμαϊκό με πολλούς ξεκάθαρους τρόπους, έτσι
ώστε, αν δεν υπάρχει άλλη αντιστάθμιση, το σύστημα του Κοπέρνικου ήταν
προτιμότερο σε αναμφισβήτητα λογικά επίπεδα. (Φυσικά, δεν υπήρχαν πιθανώς
άλλοι παράγοντες για να ακυρώσουν αφού το σύστημα του Πτολεμαίου ταιριάζει
κάπως καλύτερα με την γενική αριστοτελική δουλειά, για την οποία δεν υπήρχε
ακόμα μια ισότιμη εναλλακτική.) Θα σημειώσω τρία πλανητικά φαινόμενα για
τα οποία η εξήγηση της άποψης του Κοπέρνικου είναι καθαρά απλούστερη από
του Πτολεμαίου.

1. ΤΟ ΜΕΓΙΣΤΟ ΜΗΚΟΣ της Αφροδίτης και του Ερμή. Οι εσωτερικοί πλανήτες,
ο Ερμής και η Αφροδίτη, μοιράζονται ένα αξιοπαρατήρητο χαρακτηριστικό
που τα κάνει να διαφέρουν από τους εξωτερικούς πλανήτες. Είναι ότι πάντα
τους βλέπουν σχετικά κοντά στον Ήλιο. Η μέγιστη απόσταση του Ερμή διαφέρει
από τις 18 μοίρες ως τις 28 μοίρες και της Αφροδίτης είναι 47 μοίρες. Στο
Πτολεμαϊκό σύστημα με τη Γη ως κέντρο και τους πλανήτες και τον Ήλιο να
γυρίζουν γύρω της, αυτό μπορεί μόνο να υπολογίζεται από την αξίωση μιας σαφούς
σχέσης ανάμεσα στις κινήσεις των εσωτερικών πλανητών και αυτής του Ηλίου.
Ειδικότερα, υποτίθεται ότι τα κέντρα των επικυκλίων της Αφροδίτης και του Ερμή
είναι πάντα ευθυγραμμισμένα με τον Ήλιο. Στο Πτολεμαϊκό σύστημα αυτό είναι
απλά μαι αυθαίρετη υπόθεση που απαιτείται από τα γεγονότα αλλά δεν είναι
εξηγήσιμα από τις βαθύτερες αρχές αυτής της θεωρίας. Στο σύστημα του
Κοπέρνικου, ότι υπάρχει ένα μεγαλύτερο μήκος για την Αφροδίτη και τον Ερμή
ακολουθεί άμεσα από το γεγονός ότι η Αφροδίτη και ο Ερμής είναι μέσα από τη
Γη, και αυτή η διάταξη των πλανητών βγαίνει από μια βαθιά αρχή κοινή και στον
Πτολεμαίο και στον Κοπέρνικο, ονομαστικά ως η μακρύτερη περίοδος του κύκλου
τόσο όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση από το κέντρο.

2 Η ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΚΙΝΗΣΗ και η αντίθεση. Οι εξωτερικοί πλανήτες γυρίζουν ανάδρομοι όταν είναι στο αντίθετο μέρος του ουρανού απο τον Ήλιο. Στο Πτολεμαϊκό σύστημα η ανάδρομη κίνηση καθορίζεται από την κίνηση του πλανήτη κατά μήκος του επικυκλίου ενώ η θέση στον ουρανό είναι κυρίως καθορισμένη από την κίνηση κατά μήκος της απόστασης. Μια αυθαίρετη σχέση ωστόσο, πρέπει να θεωρηθεί ανάμεσα σε αυτες τις κινήσεις και επίσης ανάμεσα σε αυτές τις κινήσεις και αυτήν του Ηλίου. Στην θεωρία του Κοπέρνικου ένας εξωτερικός πλανήτης τείνει να γίνεται ανάδρομος όταν η γή τον προσπερνά εσωτερικά. Ο πλανήτης ωστόσο, πρέπει να είναι απο την απ' έξω μεριά, δηλαδή, μακριά από τον Ήλιο. Έτσι πάλι μια σχέση που είναι αυθαίρετη για τον Πτολεμαίο - κατ ανάγκην από τα γεγονότα αλλά όχι σαν σε συνέπεια του οτιδήποτε άλλου απο της θεωρίας - είναι μια φυσική συνέπεια της βασικής άποψης του Κοπέρνικου.

3 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΝΑΔΡΟΜΩΝ. Από τους εξωτερικούς πλανήτες,
ο Κρόνος γυρίζει ανάδρομος συχνότερα, έπειτα ο Δίας, και ο Άρης λιγότερο
συχνά. Με τους εσωτερικούς πλανήτες ο Ερμής είναι αυτός που γυρίζει
ανάδρομος περισσότερο από την Αφροδίτη. Στο Πτολεμαϊκό σύστημα η
συχνότητα της αναδρομής ενός πλανήτη καθορίζεται αρχικά από τη συχνότητα
της περιστροφής του γύρω από το επικύκλιό του. Ωστόσο ότι ο Κρόνος θα
περιστρεφόταν στο επικύκλιό του πιο γρήγορα από τον Δία ή τον Άρη είναι
κάτι που δεν μένει χωρίς να κραυγάζει από οποιαδήποτε βασική θεωρητική
αρχή. Ακόμη περισσότερο είναι πάλι αυθαίρετο γεγονός που φαίνεται από τις
παρατηρήσεις. Για τον Κοπέρνικο, η αναδρομή ενός εξωτερικού πλανήτη
συμβαίνει όταν η Γη προσπερνά εκείνον τον πλανήτη και η αναδρομή ενός
εσωτερικού πλανήτη συμβαίνει όταν αυτός ο πλανήτης προσπερνά τη Γη. Αφού
η γη προσπερνά τον Κρόνο πιο συχνά, μετά τον Δία και τον Άρη λιγότερο συχνά.
Και αφού ο Ερμής προσπερνά την Γη συχνότερα από την Αφροδίτη, τα γεγονότα
που αφορούν τη συχνότητα της αναδρομής υπολογίζονται άμεσα.

Πολλές ακόμη περισσότερες περιπτώσεις εντελώς ανάλογες σε εκείνες πιο πάνω έδειξαν και πραγματικά τις έδειξε ο Κοπέρνικος. Ίσως όμως οι τρεις  πιο πάνω παρατηρήσεις να είναι αρκετές για να δείξουν την άποψή μου ότι πολλά στοιχεία του πτολεμαικού συστήματος είναι τελείως αυθαίρετα από τη θέση της θεωρίας. Στην έκταση που το σύστημα του Κοπέρνικου έχει λιγότερα αυθαίρετα στοιχεία, μου φαίνεται προτιμότερο σε λογικά επίπεδα.

Ο Kuhn  είναι καλός γνώστης των πλανητικών φαινομένων από ότι έχω παρατηρήσεις και φαίνεται να αναγνωρίζει ότι το σύστημα του Κοπέρνικου είναι κατά κάποια έννοια ανώτερο σε σχέση με αυτά. Αλλά προτείνει πως αυτή η ανωτερότητα δεν είναι λογική. Την ονομάζει αισθητική, μια "προσωπική και αδικαιολόγητη αισθητική περίσκεψη", ένα "θέμα γούστου", και φαίνεται να συμπεραίνει απ' αυτό ότι δεν ήταν λογικό (βλ. την δεύτερη παράγραφο παραπάνω) Αλλά ο Kuhn δεν κάνει προσπάθεια να δείξει είτε ότι αυτή η περίσκεψη  είναι "απλά" αισθητική ή ότι αυτή η αισθητική περίσκεψη δεν είναι λογική. Σε κάθε περίσκεψη, είναι εμφανώς ούτε προσωπικά ούτε αδικαιολόγητα, και δεν βλέπω έδαφος να τα απορρίψουμε ως παράλογα. Αυτό το παράδειγμα ωστόσο, όπως ισχυρίζεται ο Kuhn, δανείζει λογικό υπόβαθρο στην υπόθεση του Kuhn για τον παραλογισμό της επιστημονικής αλλαγής.

RICHARD J. HALL
Michigan State University
East Lansing
REFERENCES
KUHN, T. (1962) ' The Copernican Revolution. New York.
KUHN, T. (1962) * The Structure of Scientific Revolutions. Chicago.


Το πρωτότυπο:
"196 Richard J. Hall KUHN AND THE COPERNICAN REVOLUTION

THOMAS S. KUHN states that Copernicus' system is neither simpler nor more accurate (observationally) than the Ptolemaic system (Kuhn, 1962,* p. 169; 1962,* p. 75). If this is so, and if simplicity and observational accuracy are the only rational grounds for preferring one scientific theory to another, then those people who preferred Copernicus' system to Ptolemy's must have done so from non-rational motivations. Kuhn agrees with this and suggests one such possible motivation in the following passages. as Copernicus himself recognized, the real appeal of sun-centered astronomy was aesthetic rather than pragmatic. To astronomers the initial choice between Copernicus' system and Ptolemy's could only be a matter of taste, and matters of taste are the most difficult of all to define or debate. (Kuhn, I962,1 p. 171) There must.. . be a basis, though it need be neither rational nor ultimately correct, for faith in the particular candidate [theory] chosen. Something must make at least a few scientists feel that the new proposal is on the right track, and sometimes it is only personal and inarticulate aesthetic considerations that can do that. Men have been converted by them at times when most of the articulable technical arguments pointed the other way. When first introduced, neither Copernicus' astromical theory nor De Broglie's theory of matter had many other significant grounds of appeal.' (Kuhn, 1962,* p. 157) I do not wish to deny the efficacy of such arguably non-rational factors as aesthetic appeal in causing people to prefer the Copernican system. However, it can be shown that, contrary to what Kuhn says, the Copernican system is also less arbitrary than the Ptolemaic in several clear-cut ways, so that, other things being equal, the Copernican system was preferable on undisputedly rational grounds. (Of course, other things presumably weren't equal since Ptolemy's system fits in somewhat better with the general Aristotelian framework, for which there was not yet an adequate alternative.) I shall mention three planetary phenomena for which the explanation on Copernicus' view is clearly simpler than on Ptolemy's.
1 THE MAXIMUM ELONGATION of Venus and Mercury. The inferior planets, Mercury and Venus, share an observational characteristic which differentiates them from the superior planets. It is that they are always seen relatively close to the sun. Mercury's maximum elongation varies from 180 to 280 and Venus' is about 470 . In the Ptolemaic system with the earth at the centre and the planets and sun going around it, this can only be accounted for by postulating a certain relationship between the motions of the inferior planets and that of the sun. In particular, it is assumed that the centres of the epicycle of Venus and Mercury are always in line with the sun. In the Ptolemaic system this is simply an arbitrary assumption required by the facts but not explainable by any deeper principles of the theory. In the Copernican system, that there is a maximum elongation for Venus and Mercury follows immediately from the fact that Venus and Mercury are inside the Earth, and this ordering of the planets follows in turn from a deep seated principle common to both Ptolemy and Copernicus, namely the longer a planet's period of revolution, the greater its distance from the centre. Downloaded from https://academic.oup.com/bjps/article-abstract/21/2/196/1496477 by guest on 01 January 2018 Kuhn and the Copernican Revolution 197
2 RETROGRADE MOTION and opposition. The superior planets only retrogress when they are in the opposite part of the heavens from the sun. In the Ptolemaic system retrograde motion is determined by the planet's motion along the epicycle while position in the heavens is primarily determined by motion along the deferrent. An arbitrary relationship, therefore, must be postulated between these motions and also between these motions and that of the sun. In Copernicus' theory a superior planet appears to retrogress when the Earth overtakes it on the inside. The planet, therefore, must be on the outside, that is, away from the sun. Thus again a relationship which is arbitrary for Ptolemy—necessitated by the facts but not a consequence of anything else in the theory—is a natural consequence of the basic Copernican viewpoint.
3 FREQUENCY OF RETROGRESSIONS. Of the superior planets, Saturn retrogresses most frequently, Jupiter next, and Mars least frequently. With the inferior planets, Mercury retrogresses more frequently than Venus. In the Ptolemaic system the frequency of a planet's retrogression is determined primarily by the frequency of its revolution around its epicycle. However, that Saturn should revolve in its epicycle more rapidly than Jupiter or Mars is not implied by any fundamental principles of the theory; rather it is again an arbitrary fact dictated by the observations. For Copernicus, retrogression of a superior planet occurs when the Earth overtakes that planet and retrogression of an inferior planet occurs when that planet ovetakes the Earth. Since the Earth overtakes Saturn most frequently, Jupiter next, and Mars least often; and since Mercury overtakes the Earth more frequently than Venus, the facts about frequency of retrogression are immediately accounted for. Several further instances quite analogous to those above could be pointed out and indeed were pointed out by Copernicus. But perhaps the three mentioned will be sufficient to demonstrate my point that many features of the Ptolemaic system are quite arbitrary from the standpoint of theory. In so far as Copernicus' system has fewer of these arbitrary features, it seems to me obviously preferable on rational grounds. Kuhn is well aware of the planetary phenomena I have mentioned and seems to recognise that the Copernican system is in some sense superior in the way it accounts for them. But he suggests that this superiority is not rational. He calls it aesthetic, a 'personal and inarticulate aesthetic consideration', a 'matter of taste'; and he seems to infer from this that it wasn't rational (see the second passage quoted above). But Kuhn makes no attempt to show either that these considerations are 'merely' aesthetic or that aesthetic considerations are not rational. In any case, they are obviously neither personal nor inarticulable, and I see no grounds to dismiss them as non-rational. This example does not, therefore, as Kuhn supposes, lend rational support to Kuhn's hypothesis of the non-rationality of scientific change.
RICHARD J. HALL
Michigan State University
East Lansing

REFERENCES KUHN, T. (1962) ' The Copernican Revolution. New York. KUHN, T. (1962) *
The Structure of Scientific Revolutions. Chicago.
Downloaded from https://academic.oup.com/bjps/article-abstract/21/2/196/1496477 by guest on 01 January 2018"




Παρασκευή, 22 Δεκεμβρίου 2017

Γιάννης Γιαλαμάς (Όταν η Αστρολογία στην Ελλάδα σοβαρεύει όσο ποτέ!!)

ΜΠΗΚΕ Ο ΚΡΟΝΟΣ ΣΤΟΝ ΑΙΓΟΚΕΡΩ,
στις 20/12 και ώρα Ελλάδος 06:48΄:42΄΄!! Γιατί θαυμαστικό; Όχι επειδη συμβαίνει αυτό το αστρολογικό γεγονός ύστερα από ~29.5 χρόνια (η προηγούμενη είσοδος ήταν στις 14/2/1988), αλλά επειδή η είσοδός του (χρονικά) συμπίπτει σχεδόν με το χειμερινό ηλιοστάσιο, το οποίο φέτος είναι στις 21/12 και ώρα Ελλάδος 18:27΄:52΄΄, με άλλα λόγια η είσοδος του Κρόνου απέχει μόλις 1.5 ημέρα από εκείνη του Ηλίου στο ίδιο ζώδιο! Σπάνιο φαινόμενο και πολύ συμβολικό θα΄λεγα: Η μεγαλύτερη νύκτα, η μεγαλύτερη ‘σκοτεινιά’ και η έναρξη του αστρονομικού χειμώνα στο βόρειο ημισφαίριο της Γης συμπίπτει με την είσοδο του αρχέτυπου του σκότους και της ψύξης τον ...Κρόνο! Γιατί το αποκαλούμε ‘ηλιοστάσιο΄; Επειδή, όπως υποδηλώνει ο όρος, ο Ήλιος ‘σταματάει’ να μικραίνει την ημέρα και η ‘στάση΄αυτή διαρκεί περίπου 3 ημέρες. Μετά τις 3 ημέρες (την 25η) η κάθε επόμενη ημέρα αρχίζει να ‘κερδίζει’ από ~2΄ (στα δικά μας γεωγραφικά πλάτη). Γι΄αυτό γεμίζει λαμπόνια το βόρειο ημισφαίριο, γι΄αυτό και τοποθετήθηκε η γέννηση του Ιησού σ΄αυτήν την ημερομηνία. Η επιλογή δεν ήταν τυχαία: την πρωτο-υιοθέτησε ο Μέγας Κωνσταντίνος το 336 και την επισημοποίησε με 'παπική βούλα’ ο Ιούλιος Α΄, ο οποίος υπηρέτησε ως Επίσκοπος της Ρώμης μεταξύ 337 και 352. Κατά τα θρυλούμενα, o Αρχάγγελος Γαβριήλ ανακοινώνει στην Μυριάμ (Μαρία) τον ερχομόνο του Ιησού (...και εισελθών ο άγγελος προς αυτήν είπε Χαίρε, κεχαριτωμένη ο Κύριος μετά σού ευλογημένη σύ εν γυναιξίν.). Η Χριστιανική Παράδοση θέλει αυτή η χαρμόσυνη αγγελία-είδηση, ( ευ + αγγέλω) να έγινε στις 25 Μαρτίου (εξ΄ου και ο εορτασμός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου). Συνεπώς αφού αναγγέλθηκε στις 25 Μαρτίου, είναι λογικό να συμπεράνει κανείς ότι η Γέννηση του Ιησού θα ήταν 9 μήνες αργότερα (25 Δεκεμβρίου), αν και πουθενά δεν περιγράφεται ρητά ποιά ήταν η πραγματική ημερομηνία γεννήσεως. Ήταν όμως πολύ βολικό να τοποθετηθεί κατά την περίοδο του ηλιοστασίου, διότι στις προχριστιανικές εποχές, η κραταιά Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (είχε ήδη κατακτήσει την Ιουδαία από τον 1ο π.Χ. αιώνα), γιόρταζε 2 σημαντικές γιορτές: τα ‘Saturnalia’ (=’Κρόνια’) και το ‘Dies Natalis Solis Invicti’ (=’Γέννηση του Αήττητου Ηλίου’), ο οποίος είχε συνδεθεί με την λατρεία του Μίθρα, διότι ήταν μια ηλιακή θεότητα. Προσέξτε την σημειολογία: ‘Saturnalia’ & ‘Dies Natalis Solis Invicti’, με άλλα λόγια Κρόνος + Ήλιος και όπως είδαμε παραπάνω, φέτος, ο Κρόνος και ο Ήλιος ‘ζευγαρωμένοι’ μπαίνουν στο ζώδιο του Αιγόκερω! Βαθύς ο συμβολισμός, βαθείς και οι θρύλοι που συνοδεύουν αυτήν την επίμαχη ημερομηνία του έτους. Οι κατοικίες του Κρόνου είναι δύο: η νυκτερινή του στον Αιγόκερω και η ημερινή στον Υδροχόο, τα δύο ζώδια που βλέπουν αντικριστά τα δύο ζώδια των Φωστήρων (Σελήνης & Ηλίου), του Καρκίνου και Λέοντα αντίστοιχα. Βλέπουμε λοιπόν πως ο Κρόνος ‘κυβερνά’ τα δύο πιο χειμερινά (=ψυχρά) ζώδια, ενώ οι Φωστήρες τα δύο πιο θερινά (=θερμά). Εκ φύσεως λοιπόν ο Κρόνος αντιτίθεται στην θέρμη, δηλαδή στη Ζωή. Συμβολίζει το Γήρας, το Σκεύρωμα, τον Θάνατο, την Φθορά, το Νεκρικό, το Μακάβριο, την Συστολή, την Απάθεια, το Γκρίζο, το Κατεψυγμένο, την Συντήρηση, την Μελαγχολία, την Ντροπή, την Ανασφάλεια, τον Φόβο, ιδιότητες που γεννούν την ανάγκη για Έλεγχο, για Τάξη, για Οργάνωση και Πειθαρχία. Πρόκειται για μια par excellence ιδεοψυχαναγκαστική ενέργεια. Δεν έχετε παρά να ρωτήστε εκείνους που έχουν πολύ ισχυρούς Κρόνους ή σημαίνοντες πλανήτες στον Αιγόκερω και σε περίοπτη θέση, πόσο συνθλίβονται από αυτόν τον Γκεσταμπίτη Άρχοντα στις παγερές παρυφές του ορατού δια γυμνού οφθαλμού ηλιακού μας συστήματος! ‘Έστι δίκης οφθαλμός ος τα πανθ΄ορά’ έλεγαν οι Αρχαίοι Έλληνες και αυτός ο Οφθαλμός της Δίκης είναι ο ίδιος ο Κρόνος, ο οποίος εκδηλώνεται με δύο διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα την κατοικία του. Η ψυχρή (ή ορθότερα παγερή) πλευρά του πλανήτη ενισχύεται στην νυκτερινή του κατοικία, δηλαδή στον Αιγόκερω, διότι τη νύκτα οι θερμοκρασίες είναι πάντα χαμηλότερες απ΄ότι την ημέρα, ενώ αντίθετα, μειώνεται στην ημερινή του κατοικία, διότι η ημέρα μετριάζει την ‘ψύξη’ του. Αυτή είναι η βαθιά φιλοσοφημένη και συμβολική θεωρία της Αιρέσεως στην Ελληνιστική αστρολογία την οποία αγνοεί η σύγχρονη εκδοχή της, σύμφωνα με την οποία η εγγενής κακεργεσία του Κρόνου μετριάζεται όταν περνά στην ημερινή του κατοικία, αλλά βαραίνει στην νυκτερινή του κατοικία. Ως εκπρόσωπος των δυσκολιών και κακουχιών της ζωής, ο Κρόνος είναι ο Αμερόληπτος και Ανελέητος Κριτής, διότι στην Κρίση δεν χωρούν παιδιαρίσματα, συναισθηματισμοί και μελοδράματα. Η ασυγκίνητη φύση του τον αφήνει παγερά αδιάφορο. Είναι η ίδια η Ευθύνη, το Καθήκον, η Ωριμότητα και η Σοφία ενσαρκωμένη και αυτά δεν μαθαίνονται στα θρανία, τις πολυθρόνες ή τα σαλόνια, αλλά από την ίδια τη ζωή και αυτό είναι το τίμημά της. Ό,τι σπείρεις θα θερίσεις’ είναι το μότο του, η ανταποδοτική δικαιοσύνη ή αν θέλετε με πιο επιστημονικό όρο ‘για κάθε δράση υπάρχει και μια αντίδραση, είναι η θεμελιώδης σχέση αιτίας και αιτατού. Στην νυκτερινή του κατοικία είναι λοιπόν πιο βαρύς, πιο σκοτεινός, πιο δυσκίνητος και πιο μελαγχολικός. Πιο στωικός, πιο κυνικός, πιο ανταποδοτικός, πιο αυστηρός και πιο πονεμένος, διότι η νύκτα είναι το βασίλειο της Κυράς του Ψυχισμού, των συγκινήσεων, των συναισθημάτων, του αισθήματος του ανήκειν, της Σελήνης. Στην νυκτερινή του κατοικία, η Ψυχή είναι πιο πονεμένη, όσο κι αν δείχνει εξωτερικά το αντίθετο, διότι ο Κρόνος έχει απίστευτη την ικανότητα να καμουφλάρεται, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν επιτρέπει με κανέναν τρόπο να εκτεθεί η ευαισθησία του, μια λειτουργία που δεν μπορεί να κατανοήσει, διότι είναι αποκομμένος απ΄αυτήν. Είναι εντελώς Gothic, αρέσκεται στο σκοτάδι, στο ψύχος, διότι ζώντας μες την ερημίτικη μοναξιά του και μακριά από τα αδιάκριτα μάτια, ζει αναιμικά μες το ‘γήρας’ του, ανεξαρτήτως ηλικίας. Διότι οι Κρόνιοι άνθρωποι νιώθουν (όσο μπορούν να ‘νιώσουν’) γερασμένοι από παιδιά ακόμη, αισθάνονται ότι είναι ‘αρχαίοι΄, ότι σα να έχουν ζήσει πάρα πολλές ζωές, νιώθουν ότι κουβαλούν ένα ανεξήγητο χρονικό φορτίο το οποίο ξεπερνά τα στενά όρια των κινήσεων των δεικτών του ρολογιού ή των χρόνων που ζουν σ΄αυτόν τον κόσμο. Ο Κρόνος λοιπόν στον Αιγόκερω φέρει μαζί του τα παραπάνω αιτήματα και το πως και με ποιόν τρόπο θα ανταποκριθεί ο άνθρωπος θα εξαρτηθεί από την κατάσταση και συνεπώς την αντίδραση του προσωπικού ωροσκοπίου έκαστου. Από εκεί, θα ΄στείλει’ για τα επόμενα ~2.5 χρόνια ένα ανώτερο τετράγωνο στον Κριό, μια αντίθεση στον Καρκίνο και ένα κατώτερο τετράγωνο στον Ζυγό, τα ζώδια τα οποία θα κληθούν να εισέλθουν και να απολογηθούν για τα πεπραγμένα τους στην Δικαστική Αίθουσα του Εισαγγελέως Κυρίου Χρόνου (=Κρόνου).

Ο Γιάννης Γιαλαμάς παραδίδει μαθήματα Ελληνιστικής Αστρολογίας στη σχολή της Εναλλακτικής Παιδείας, Σάμου 4, Σταθμός Μετρό Μεταξουργείο. Τηλ 2111848099

Λίγο από Αθλητική Αστρολογία.....

           "Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια πριγκίπισσα της Αραβίας. Ήταν πανέμορφη, σαν τη νύχτα της ερήμου, γενναιόδωρη σαν σύννεφο που δίνει όλον τον εαυτό του για να ευλογήσει την ξερή γη, πλουσιότερη κι από την πιο παραμυθένια βασίλισσα  που άκουσες ποτέ. Μια μέρα καθώς ατένιζε από το παράθυρο του παλατιού της, τα μάτια της έπεσαν πάνω σε έναν νεαρό, να ασκεί το επάγγελμα του πορτοφολά μέσα στα πλήθη του παζαριού.  Είδε, τα ευκίνητα δάχτυλά του να βουτούν πότε εδώ και πότε εκεί και ποτέ δεν εμφανιζόταν χωρίς ένα λάφυρο στο χέρι.  Η πριγκίπισσα χτύπησε τα δάχτυλά της. Με την ταχύτητα της σκέψης ο αρχηγός της φρουράς εμφανίστηκε πλάι της. Του έδειξε τον κλέφτη και λίγες στιγμές αργότερα τον έβλεπε να τον φέρνουν σηκωτό μέσα στο παλάτι.
 Οι φρουροί τον πέταξαν στο πάτωμα μπροστά της. Ο δήμιος χάιδεψε τη λεπίδα του με την προσδοκία να αναλάβει εργασία. Αλλά όχι.. Το αγόρι την κοίταξε μέσα στα μάτια, κι από εκείνη τη στιγμή αυτή δεν ήταν μια πριγκίπισσα αλλά η σκλάβα του.  Διέταξε το φρουρό να φύγει και παρακάλεσε το παλικάρι να την παντρευτεί. Φυσικά, αυτός αμέσως δέχτηκε.
         Τον έντυσαν μέσα στα ομορφότερα μετάξια ενώ ο γάμος ετοιμαζόταν. Στα χωριστά τους διαμερίσματα αυτός ονειρεύθηκε την ομορφιά της και αυτή να τον λούζει με όλα τα πλούτη του βασιλείου της.  Κι όμως τη νύχτα του γάμου τους, προτού τα χείλη του αγγίξουν το δισκοπότηρο της ομορφιάς της, μέσα από το παράθυρο, το σεληνόφως φώτισε το βραχιόλι της πάνω στο τραπεζάκι του νυμφώνα. Το πράσινο του σμαραγδιού, το βαθύ κόκκινο του ρουμπινιού, και η κρύα φωτιά του διαμαντιού άστραψαν στο μάτι του μέσα στη νύχτα. Είχε την ομορφότερη των γυναικών να τον περιμένει, με τα μάτια κλειστά στο γαμήλιο κρεββάτι - κι όμως τα μάτια του πάρθηκαν απο το στραφτάλισμα των κοσμημάτων. Με ένα σύντομο φιλί κι ένα αντίο πάνω από το φρύδι, της βούτηξε το βραχιόλι, το έχωσε στην τσέπη του, πήδηξε απο το παράθυρο κι άρχισε να τρέχει μέσα στη νύχτα.
         Το άλλο πρωι η πριγκίπισσα, στην οποία όταν γεννήθηκε τα καλά πνεύματα της υποσχεθήκαν μόνο ευτυχία, ξύπνησε με έναν καλύτερο, αφοσιωμένο σύζυγο στο πλευρό της, τον οποίο γέμισε με τα πλούτη και την ομορφιά της. Το παλικάρι, ξερό και διψασμένο από την φρενήρη απόδρασή του κατέληξε σε μια ταβέρνα στο δρόμο. Ξαναμμένος με τα νέα πλούτη του, παρήγγειλε σαμπάνια. Σε αυτό το χάνι όμως ήταν τόσο σπάνια μια τέτοια παραγγελία που ο ταβερνιάρης ζήτησε να δει τα λεφτά του. Το αγόρι έβαλε το χέρι στην τσέπη του και δεν βρήκε τίποτε άλλο από ενα ξερόκλαδο αμπελιού, του οποίου τα σταφύλια μαραμένα από έλλειψη φροντίδας έγιναν σκόνη μπρος στα μάτια του.."

Το βιβλίο αφορά όσους αγαπούν την πριγκίπισσα πραγματικά..

Τρίτη, 17 Οκτωβρίου 2017

C.S.Lewis, The Discarded Image (Απόσπασμα)

Πέρα απο την κίνηση, οι σφαίρες διαβιβάζουν (προς τη Γή) αυτό που λέμε Επιρροές - το κεντρικό θέμα στην Αστρολογία. Η αστρολογία δεν ειναι ειδικά μεσαιωνική. Ο Μεσαίωνας κληρονόμησε αυτήν από την αρχαιότητα, και την κληροδότησε στην Αναγέννηση. Ο ισχυρισμός ότι η μεσαιωνική Εκκλησία φοβάται αυτόν τον κλάδο συχνά λαμβάνεται με μια έννοια που την κάνει αναληθή. Οι ορθόδοξοι θεολόγοι θα μπορούσαν να αποδεχτούν την θεωρία ότι οι πλανήτες είχαν μια επιρροή σε γεγονότα και στην ψυχολογία, και ακόμη περισσότερο σε φυτά και μέταλλα. Η Εκκλησία δεν πολέμησε αυτό. Πολέμησε εναντίον τριών από τις παραβιάσεις:
(1) Ενάντια στην επικερδή και πολιτικά αντιπαθή πρακτική των αστρολογικά αιτιολογημένων προβλέψεων.
(2)Ενάντια στην αστρολογική αιτιοκρατία. Το δόγμα των επιρροών θα μπορούσε να φτάσει μέχρι τον αποκλεισμό της ελεύθερης βούλησης. Ενάντια σε αυτήν την  αιτιοκρατία, όπως τελευταία ενάντια σε άλλες μορφές αιτιοκρατίας, η θεολογία είχε την υποχρέωση να αμυνθεί. Ο Ακινάτης απαντά επί του θέματος ξεκάθαρα. Απο φυσικής πλευράς η επιρροή των σφαιρών είναι αναμφισβήτητη. Τα ουράνια σώματα επηρεάζουν τα γήινα σώματα, συμπεριλαμβανομένων και των ανθρωπων. Και επιδρώντας στα σώματά μας μπορούν, αλλά δεν συμβαινει αναγκαία, να επηρεάζουν το λογικό και τη θέλησή μας. Μπορούν,εξαιτίας των δικών μας υψηλών ικανοτήτων να λάβουν κάτι (accipiunt) από τις κατώτερές μας. Δεν χρειάζονται, επειδή κάθε μεταβολή της δικιάς μας ευφάνταστης δυναμης παρήγχθει με αυτόν τον τρόπο, οχι σαν αναγκαιότητα, αλλά μόνο σαν ροπή, να δρα με τον ένα τρόπο ή τον άλλο. Η ροπή μπορεί να εμποδιστεί, έτσι και ο σοφός μπορεί να εξουσιάσει τα άστρα. Έτσι, σαν αναλογιστική πρόβλεψη, οι αστρολογικές προβλέψεις για τη συμπεριφορά μεγάλων μαζών ανθρώπων συχνά επαληθεύονται.
(3) Ενάντια σε πρακτικές  που μοιάζουν να ενθαρρύνουν στην λατρεία των πλανητών - τελικά υπήρξαν οι σκληρότεροι από όλους τους παγανιστικούς θεούς. O M. Αλβέρτος δίνει τους κανόνες για την έννομη και την παράνομη χρήση των πλανητών στην γεωργία. Aν θάψετε στο χωράφι σας ένα πιάτο με το χαρακτήρα ή το ιδεόγραμμα ενος πλανήτη είναι επιτρεπτό. Να χρησιμοποιείτε με αυτό επικλήσεις ή κατάρες δέν είναι. (Speculum Astronomiae,x)

(Από το βιβλίο του C.S.Lewis, Τhe Discarded Image, 1964, Cambridge University Press, p. 103-104)

Πέμπτη, 12 Οκτωβρίου 2017

Δέος..

Σώζειν τά φαινόμενα

Ο Μιχάλης Λάμπρου είναι καθηγητής μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. 
ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ Astronomicon Caesareum του Petrus Apianus (1495-1552), η κίνηση του πλανήτη Άρη σύμφωνα με το πτολεμαϊκό σύστημα.

Η «φράση σώζειν τα φαινόμενα» και οι παραλλαγές της αποδίδονται σύμφωνα με την παράδοση στον μεγάλο φιλόσοφο Πλάτωνα, ο οποίος υποδείκνυε να ερμηνεύονται οι τροχιές των πλανητών με βάση το αξίωμα ότι η μόνη επιτρεπτή κίνηση στον ουρανό είναι η ομαλή κυκλική. Η αρχαιότερη σχετική πηγή μας είναι αρκετά μεταγενέστερη· πρόκειται για ένα υπόμνημα του Σιμπλικίου (6ος αι. μ.Χ.) στο Περί Ουρανον του Αριστοτέλη.
Ο Σιμπλίκιος, όπως αναφέρει ο ίδιος, πήρε τούτη την πληροφορία από τον Αλέξανδρο Αφροδισιέα, ο οποίος την άντλησε από το δάσκαλο του, τον αστρονόμο Σωσιγένη, και εκείνος από τη χαμένη σήμερα Ιστορία της Αστρονομίας του Εύδημου, μαθητή του Αριστοτέλη. Σύμφωνα με τον Σιμπλίκιο, λοιπόν, ο Πλάτων διατύπωσε την αρχή ότι η κίνηση των ουράνιων σωμάτων είναι κυκλική, ομαλή και τεταγμένη (δηλαδή προς την ίδια κατεύθυνση). Γι' αυτό έθετε στους μαθηματικούς το εξής πρόβλημα: «Τίνων υποτεθέντων δι' ομαλών και εγκυκλίων και τεταγμένων κινήσεων δυνήσεται διασωθήναι τα περί τους πλανωμένους φαινόμενα;».
Υπάρχουν πολλά ανάλογα χωρία στον ίδιο συγγραφέα. Λόγου χάρη, σε κάποιο άλλο σημείο του κειμένου μας πληροφορεί ότι με τις παραπάνω κινήσεις «οι τε παλαιοί αστρονόμοι και οι μεταγενέστεροι σώζουσι τα φαινόμενα». Παρόμοια χωρία, άλλωστε, βρίσκουμε στο «Περί των κατά το μαθηματικόν χρησίμων εις την Πλάτωνος ανάγνωσιν» του Θεωνά του Σμυρναίου (2ος αι. μ.Χ.) και στην «Επιτομή της Ποσειδωνίου Μετεωρολογικών εξηγήσεως» του Γέμινου (1ος αι. π.Χ.).
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Τον 6ο και 5ο αιώνα π.Χ., στην αρχαία Ελλάδα οι αστρονόμοι διαπίστωσαν ότι τα αστρονομικά φαινόμενα διέπονται από φυσικές και όχι από υπερφυσικές ή μυθολογικές αιτίες, όπως πίστευαν οι αστρονόμοι άλλων πολιτισμών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ξεκινήσει η λεγόμενη σήμερα επιστημονική αστρονομία. Συγκεκριμένα, διατυπώθηκαν γενικές αρχές οι οποίες συστηματοποιούσαν τα εμπειρικά δεδομένα των παρατηρήσεων του ουρανού, και επικράτησε η αντίληψη ότι τα φαινόμενα επιδέχονται λογική επεξεργασία και ερμηνεία. Για παράδειγμα, ο Αναξίμανδρος και ο Φιλόλαος είχαν διατυπώσει προοδευτικές και καινοτόμες για την εποχή τους αστρονομικές θεωρίες. Αυτές ωστόσο είχαν μειονεκτήματα: το κυριότερο, ακολουθούσαν την παρατηρησιακή αστρονομία και δεν περιέγραφαν με ακρίβεια τις κινήσεις των πλανητών. Με άλλα λόγια, δεν διέθεταν τη μαθηματική επίνοια η οποία θα καθιστούσε τους νόμους που διέπουν τις τροχιές των ουράνιων σωμάτων προσιτούς σε υπολογισμούς και επεξεργασία. Ειδικότερα, υπήρχε η ανάγκη να ερμηνευτεί η δυσαρμονία που παρουσίαζε στο αρχαίο κοσμοείδωλο η φαινομενική τροχιά των πλανητών, εμφανέστερη στον Ερμή και την Αφροδίτη, η οποία δεν ακολουθεί πάντα την από δυσμάς προς ανατολάς πορεία αλλά παρουσιάζει στάσεις και αναδρομήσεις.
Τον 4ο αιώνα π.Χ., η επανάσταση συνεχίζεται με τον Πλάτωνα. Αυτός, στο βιβλίο VII της Πολιτείας κατατάσσει την αστρονομία στις μαθηματικές επιστήμες, μαζί με την αριθμητική, τη γεωμετρία και την αρμονική. Η κύρια συμβολή του συνίστατο στο ότι διατύπωσε το είδος των εξηγήσεων στις οποίες πρέπει να βασίζονται οι περιγραφές των ουράνιων φαινομένων —στις μαθηματικές—και ότι παρότρυνε τους αστρονόμους να μελετήσουν τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων.
Η επιρροή του υπήρξε καταλυτική. Για τους μετέπειτα αστρονόμους, ιδίως της ελληνιστικής εποχής, η επιταγή του Πλάτωνα συμπλήρωνε (και, για ορισμένους μελετητές, ερχόταν σε σύγκρουση με) την αριστοτελική άποψη περί επιστήμης. Ο Σταγιρίτης έθετε ως στόχο την αναζήτηση των αιτίων, δηλαδή των πρώτων αρχών, ως μόνη εξήγηση των επιμέρους ουράνιων φαινομένων. Αντίθετα, η μαθηματική θεώρηση δεν ενδιαφερόταν αποκλειστικά για τα πρωταρχικά αίτια, αλλά αναζητούσε και τις κανονικότητες στο ανεπεξέργαστο υλικό. Εξάλλου, οι μετέπειτα δοξογράφοι αποκάλεσαν «πλατωνικούς» τους σπουδαιότερους κατοπινούς αστρονόμους —για να δείξουν, προφανώς, ότι συμφωνούσαν με την κατάταξη της αστρονομίας στα μαθηματικά.
Σε αυτή την καμπή της ιστορίας της αστρονομίας αναφέρεται το χωρίο του Σιμπλικίου που παραθέσαμε. Ακολουθώντας λοιπόν τον Πλάτωνα, οι αστρονόμοι έθεταν ως πρωταρχικές εκείνες τις υποθέσεις οι οποίες θα είχαν ως συμπέρασμα τα φαινόμενα. Όπως γράφει ο Πρόκλος στην Υποτύπωση, οι αστρονόμοι «ουκ από των υποθέσεων τα εξής συμπεραίνουσιν, ώσπερ αι άλλαι επιστήμαι, αλλ' από των συμπερασμάτων τας υποθέσεις εξ ων ταύτα δεικνύναι έδει πλάττειν εγχειρούσι». 'Αλλωστε, από υποθέσεις οφείλει να ξεκινά ο αστρονόμος. Παραδείγματος χάριν, ο πλατωνικός φιλόσοφος Δερκυλλίδης (1ος αι. μ.Χ.) στο χαμένο σήμερα έργο του «Περί της ατράκτου και των σφονδύλων εν τη πολιτεία παρά Πλάτωνι λεγομένων», του οποίου σώζει περίληψη ο Θέων ο Σμυρναίος, αναφέρει (σε ελεύθερη απόδοση) ότι «όπως στη γεωμετρία και τη μουσική είναι αδύνατο να συναγάγει κανείς τα επακόλουθα από τις αρχές εκτός και αν διατυπώσει υποθέσεις, έτσι και στην αστρονομία πρέπει πρώτα κανείς να θέσει τις υποθέσεις από τις οποίες έπεται η θεωρία των πλανητών».
Η διατύπωση υποθέσεων στην αστρονομία στόχευε στο να «διασωθούν» τα φαινόμενα με την εξής έννοια: Τα ουράνια σώματα παρουσίαζαν φαινόμενη αταξία στην τροχιά τους, η οποία ερχόταν σε σύγκρουση με την αναμενόμενη ομαλότητα. Επομένως έπρεπε να βρεθεί μια ερμηνεία η οποία θα επιβεβαίωνε τη βαθιά ριζωμένη από την εποχή των Πυθαγορείων πεποίθηση περί «κοσμιότητας» του σύμπαντος. Και ο Πλάτων επέλεξε ως μόνη επιτρεπτή και αρμονική κίνηση των ουράνιων σωμάτων την ομαλή κυκλική.
Για τη λύση του προβλήματος του Πλάτωνα προτάθηκαν απίστευτης ευφυίας θεωρίες, οι οποίες έσωζαν, στον ένα ή τον άλλο βαθμό, τα φαινόμενα. Ο Εύδοξος και ο Κάλλιππος (4ος αι. π.Χ.) διατύπωσαν τις θεωρίες των ομόκεντρων σφαιρών (οι οποίες όμως αδυνατούσαν να ερμηνεύσουν τη διακύμανση της φωτεινότητας των πλανητών. Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος (3ος αι. π.Χ.) πρότεινε το περίφημο ηλιοκεντρικό σύστημα. Ο Απολλώνιος (3ος αι. π.Χ.) και ο Ίππαρχος (2ος αι. π.Χ.) ανέπτυξαν τη θεωρία των έκκεντρων και επικύκλων, κ.ά.
Όλες αυτές οι προσπάθειες είχαν ως αποτέλεσμα να γεννηθεί η μαθηματική αστρονομία που έφερε μεγάλες αλλαγές στην ιστορία της επιστήμης. Για παράδειγμα, με τη συμβολή του Πτολεμαίου, η θεωρία των έκκεντρων και επικύκλων ήταν αποδεκτή από όλους τους αστρονόμους έως ότου διατυπώθηκε ο νόμος των ελλειπτικών τροχιών από τον Kepler. Άλλωστε, μέχρι την επιστημονική επανάσταση (17ος αι.) οι επιστήμονες θεωρούσαν, σε συμφωνία με τους αρχαίους, ότι οι φυσικοί νόμοι που διέπουν τον φθαρτό υποσελήνιο κόσμο (την επιφάνεια της Γης όπου κατοικούμε) διαφέρουν από τους επουράνιους. Τα πράγματα άλλαξαν μόνο όταν ο Γαλιλαίος και ο Νεύτων διατύπωσαν τους ενιαίους μαθηματικούς νόμους που διέπουν την κίνηση των σωμάτων παντού στο σύμπαν.


(Παρμένο απο το https://grmath.blogspot.gr/2012/07/blog-post_7791.html, από το μπλόγκ "Μαθηματικά των Ελλήνων")